Categorie Culturele Informatie

Paaskaars

De mens is vanouds in staat om zelf licht te scheppen. Zo had hij een middel tegen de duisternis die als een gevaarlijke of kwade macht werd beschouwd. Een brandende fakkel of kaars betekende niet alleen een zichtbare verlichting van de directe omgeving, maar ook een afweer tegen boze geesten.
 
Symbool van Christus

Het gebruik van de paaskaars komt het eerst voor in 384 te Piacenza in Noord-Italië. Pa in de middeleeuwen gaat ze deel uitmaken van de paaswake in heel de westerse Kerk. [...]

Aan het begin van de paaswake wordt de paaskaars ontstoken en onder de aanroeping ‘Licht van Christus’ de kerk binnengedragen. Deze lichtritus maakt duidelijk dat Jezus uit de dood is opgestaan en als het nieuw licht dat ons verlicht, onder ons is verschenen.

Teken van de Heer
Vanaf de tijd dat de Kerk het paasmysterie meer historiserend benaderde, is de paaskaars het teken geweest van de Heer die na zijn verrijzenis ‘gedurende veertig dagen verscheen’ aan de apostelen. Als expressie daarvan klonken in het evangelie van de zondagen na Pasen de verschijningsverhalen uit het evangelie van Johannes. [...]

Kluizenaarshutten
Tallozen werden door deze vorm van navolging gefascineerd. In de bergachtige streken rond Rome vind je op afgelegen plekken vele sporen van hun kluizenaarshutten of -grotten. Zo ontdekte ik op de Monte Soratte, zo’n 50 kilometer ten noorden van Rome eenzaam oprijzend temidden van een uitgestrekt vlak gebied, drie ruïnes van kluizenaarshutten.
De godzoekende mens kan midden in de stadsdrukte in de stilte van zijn hart God vinden, maar veel meer nog, veel radicaler, vond de kluizenaar God op een teruggetrokken plek, weg van de bewoonde wereld. [...]

Vlakbij de St. Jan ligt het Iers College. Eén van de bijgebouwen herbergt het ‘Lay Centre’. Circa tien jonge mensen, voor kortere of langere tijd studerend aan één van de kerkelijke universiteiten van Rome, vinden hier een gezamenlijk thuis. Er is grote behoefte aan dit type huisvesting. Een priester of religieus(/-ze) die in Rome studeert kan terecht in een klooster, maar waar moet een leek naartoe? Sommigen bewonen noodgedwongen een dure kamer. Ook bestaan er instellingen als het Lay Centre waar lekenstudenten onderdak vinden in een spirituele omgeving. [...]

Het schip, vaak met een kruis in de top van de mast, is een symbool van de Kerk. Het is aan verschillende bijbelteksten ontleend. Zo bleven in de ark van Noach enkele mensen voor de zondvloed gespaard. Toen Jezus met zijn apostelen op het meer van Gennesaret voer, bracht hij een gevaarlijke storm tot bedaren. Ook preekte Jezus vanuit het vissersbootje van Petrus tot de menigte op de oever van het meer.

Kapitein
Het schip als symbool van de Kerk komt vanaf de vierde eeuw voor in de christelijke kunst. [...]

Het anker geldt als het christelijk symbool van de hoop. Een anker legt het schip vast in de bodem van de zee, zodat het niet op drift raakt in de storm. [...]

Wijze zielzorger
Een soortgelijke ervaring kan ik persoonlijk onderschrijven en met mij vele anderen die een Nederlandse ‘Vader Jozef’ gekend hebben. Kort geleden is hij overleden. In een grote, overvolle kerk namen wij afscheid van hem. Bedroefd en dankbaar. Want ook hij was een wijze zielzorger.
Gedurende meer dan vijftig jaar heeft hij als priester veel hoogte- en dieptepunten van de Nederlandse Kerk meegemaakt. Enkele van zijn jaargenoten zeiden het ambt vaarwel en huwden. Zo niet Vader Jozef. [...]